Lëk ye lueth ku yith në biäk de tuaany ë Coronavirus (COVID-19)

LUETH: Yïn alëu ba tuaany ë coronavirus luɔ̈i yïlac ë wɛl ke antibiotics (wɛl ë tuaany awuɔɔk nyaai) ka antimalarial (wɛl ë maläriya)

YIC: Yen acïn wɛ̈l abirguɔ̈p ka yïlac de tuaany ë coronavirus.

kɔc ë wal göörcök ë pinynhom alui arët bïk wɛ̈l abirguɔ̈p yenë tuaany tiɛɛt roor looi. Kɔc juɛ̈c them wɛl abirguɔ̈p atɔ̈ ëmɛn në dhöl de thëm ëyic ë wal. Tëdɔ̈, acie nyicku ye kaam yïndï bï lon ajuiɛɛr ë wal nyaai.

kɔc ë wal göörcök alui aya bïk të wɛl ë yam ku tɔ̈ɔ̈ kë ëmɛn kek lëu bïk kony ë yilac de coronavirus. cïtmɛn de, wɛl ë yilac de tuɛny ë rim yiic ye cɔɔl remdesivir, acï gam amɛ̈ɛ̈th në  Australia yic bï kɔc cï tuaany de COVID-19 tök arët ke dɔm. wɛl kɔ̈k kɔɔr kek cök anɔŋiic wɛl ë tuaaany ë yomthook, wɛl ë maläriya ku HIV. Keek acie lëu bïk coronavirus luɔ̈I yïlac kua alëu bïk cin ë kɔc dɔm tuaany kek tekic ku jɔl ya tök ë tuɛny cï tuɔ̈l

Yen athiekic, ëkɛyɛ, ba rɔt gël luɔ̈ɔ̈Ië tiitroor acuɔl nhom ku ciɛ̈n acuɔl ne kuɛr ë wëëi, ye rɔt mɛɛc roor, rɛ̈ɛ̈r ë baai ku cɔk rɔt athem na bec yïn guɔ̈p, ku cieŋ alanh ë kum ë nyin na tɔ̈ yïn ë baai lɔŋ tek tuaany rɔt piny thïn arët, ëjik të ril yen yic ba mɛɛc ë rɔtwei tënë kɔc kɔ̈k ya luɔ̈ɔ̈I nhom.

LUETH: Mïth kek aye ye coronavirus ‘tɛkpiny arëtic’

YIC: Na cɔk mïth ya nyic lɔn yekek rui ku käm ‘tɛkpiny arëtic’, cïtmɛn de juɛ̈i, kaye tuaany de COVID-19 nyuɔɔth ëmɛn aye lueel lɔn ye awuɔɔk ë kɛm ë mïth në thukulic acie kuɔ̈tic. Dɔ̈ tɔ̈, yen acïn kënë nyuɔɔth tëdɔ̈ ë pinynhom lɔn tek ë piny ë tuaany tuɔ̈l në kuer ë mïth. Të cɔk yen rɔt ya lëu, kɛ̈k ë yith nyuɔɔth abɛ̈n aye lueel lɔn cie yekek COVID-19 tɛkpiny arëtic.

LUETH: Australia acie lëu bïk kɛ̈k akïm ë yïlac ku kɛ̈k ë kuɔɔny (makana awëëi kuɔnythïn, ka yenë ke wuumkum, kɛ̈k ë them)

YIC: Australia acï luui abï tiam në tëk ë yic de tuaany, kë ye ë kän lueel lɔn cï ɣok kɔc juɛ̈c dur bec abï bɛ̈ɛ̈I akïm thiäŋ cuɔ̈k aloi rɔt.

ɣok anɔŋ kajuɛ̈c ë luɔi de akïm atɔ̈ Australia, kekë kajuɛ̈c aye looi në Australia ku tek ëkek piny Australia yic në thää thook abɛ̈n. Cïtmɛn, kɛ̈k ë yïlac cï kek kutnhïïm baai acï döŋ kake juɛ̈c apuɔth ku acï ka wɛ̈r bak de bianabur thiɛ̈rnyiɛny ke alɛ̈th ë kum ë nyin cï ke juiir ë bïï në run de 20201 yic.

akutnhïïm ë luup de nhom tënë akuma de kɔc Australia, nɔŋiic, Communicable Diseases Network Australia (akutnhom ë tueny-tueny yeke wuɔɔk Australia) ku Public Health Laboratory Network (Akut de tiɛ̈ɛ̈ŋ ke rim ë pialgup ë juääc) aye mat akölköl bïk ajuiɛɛr de kɛ̈k athëm ë tuaany de COVID-19 ya dhuk ë tïŋ, bï looi ago ya athëm thiekic yen bï ya looi tënë kuɔɔny ë dhuk ë nhom de pialgup da tënɔŋ tuaany de COVID-19 kuany baai yic.

LUETH: Bɛ̈ɛ̈I akïm ke Australia acie lëu bïk cin ë kɔc juɛ̈c dɔm tuaany ë coronavirus yen juak yic ke lëu.

YIC: Australia acï luui abï tiam në tëk ë yic de tuaany, kë ye ë kän lueel lɔn cï ɣok kɔc juɛ̈c dur bec abï bɛ̈ɛ̈I akïm thiäŋ cuɔ̈k aloi rɔt. Australia anɔŋ bɛ̈ɛ̈I akïm ë pialgup tɔ̈ nhïïm tueŋ kek cï röt juiir bïk kajuɛ̈c mɛt ë thïn yuïc kek në thää de tuaany ë COVID-19 kuany baai kek na ye kɔɔr. kän anɔŋic riɛl lëu bïnë agɛn ë panakïm kɔ̈k mat thïn, kɛ̈k ë luɔi akïm, kaye kɔɔr panakïïm, ku kɔc ë yïlac akïm looi në kuer mɛ̈n ë cinë kaam de akuma ë kɔc Australia, Akumaa ke state ku territory ku bak ë yilac de yïk ŋɛk.

LUETH: Thiöök ë kɛ̈ŋ thook në läät karou abï tekpiny de tuaany ë coronavirus cɔk akääc 

YIC: Tɛ̈ɛ̈u ë gël ë kɔc në läät karou ka diäk ku nyɛɛi gël ku dhuk kɔc ë pïïr thɛɛric acie bï tekpiny ë tuaany de COVID-19. cɔk akääc.

Kɔc juɛ̈c cï tuaany de COVID-19 ke dɔm aye gup naŋ cït ë bëc kor ka liu kë. Kërɛɛc yök kɔc në thiöök ë thok de kɛ̈ŋ ee lɔn kɔc cïn gup cït ë tuaany de COVID-19 alëu bïk kɔc kɔ̈k cɔk awuɔɔk ë tuaany të cïnë kɛ̈ŋ riɛ̈ɛ̈c abɛ̈n liep bï ɣɔ̈ɔ̈r në thök de gël ë cäth.

Kuer puɔth arët bï kony në cuɔ̈k tekpiny ë tuaany de COVID-19 ee bï tiitroor acuɔl nhom ku ciɛ̈n acuɔl ne kuɛr ë wëëi, ye rɔt mɛɛc roor, rɛ̈ɛ̈r ë baai ku cɔk rɔt athem na bec yïn guɔ̈p, ku cieŋ alanh ë kum ë nyin na tɔ̈ yïn ë baai lɔŋ tek tuaany rɔt piny thïn arët të ril yen yic ba  mɛɛc ë rɔtwei tënë kɔc kɔ̈k ya luɔ̈ɔ̈I nhom të cien rɔt ye lëu.

Kɔc kuɛk nyin luɔi ë pialgup kɔc abï gɛ̈k kake buɔth döm ë tuaany cök akölköl në Australia yic ku yen ë te looi awuɔɔk rɔt thïn. Keek abï kɔc lɛ̈k ka cïk yök në kuëny ë cök yic në kë cït löŋ ë yam ka gël ë kɔc kek bï tääu piny. Kuat ë raan abɛ̈n apuɔth bï ya rëër ke nyic gël ë kɔc tɔ̈ ë mɛn në lɔ tënë www.australia.gov.au.

LUETH: Thëm ë kuat de raan abɛ̈n abï tekpiny de tuaany ë coronavirus cɔk akääc

YIC: Athëm acie tekpiny ë tuaany ye cɔk akääc.

Töŋ de ka thiekiic tënë gël de ku muk ë nhompiny de tuaany ë COVID-19 aye yiɛ̈k thää, aye thɛm dhöl ku nyiɛc them puɔth lɔcök. Them ë tiɛ̈ɛ̈ŋ de tuaany athiekic në nyiɛc luɛl ë të cɛth tuaany thïn, lëk de kë looi rɔt ku ajuiɛɛr ë muɔ̈ɔ̈k de kuëny ë cök, ku thök de në dhuk ë nyinpiny awuɔɔk ë kɔc kɛm.

Tëdɔ̈, athëm cïn tuaany ë COVID-19 cï yök kän acie nyuɔɔth lɔn lëu ben ciɛ̈n kerɛɛc yök yïn ka kërɛɛc yök kɔc kɔ̈k. Yïn alëu bï yï them ku yök COVID-19 ke liu ë guɔ̈p në thää cïn thiääk kekë SARS-CoV-2 (rui kek ye tuaany de COVID-19 jɔɔk) kua yïn akën cït ë tuaany guɔ̈r nyuɔɔth. Yen ëkë yen yic thiɛk arët ba tiit acuɔl roor ya looi ku rëër kayï mec yic kekë kɔc kɔ̈k, ku rëër baai yïle të nɔŋ yen kë thiekic lɔ kɔɔr. ka looi käk, atök kekë athëm ë guɔ̈p cï juiir akony kɔc në gël ë tekpiny ë tuaany cie COVID-19 ë ku tuɛnytuɛny kɔ̈k aya, cot gör ë konykony ë kɛ̈k ë pialgup ke kɔc Australia nyinpiny.

Tiɛ̈m ë muɔ̈ɔ̈k de tëde pialgup de juääc të juɛk kɔc dɔm tuaany kek ku tek rɔt piny ë ɣän wën tɛ̈ɛ̈k thook akɔɔr bï athëm ya dhil ë luɔɔi apuɔth bï tääu ë kaam de muɔ̈ɔ̈k ë tuaany tek rɔt piny ku gël luɔi de ɣän ë thëm de tuɛnytuɛny ku riɛl tɔ̈ kekë ɣän ë thëm

Thëm cï tɛ̈ɛ̈knhom de kɔc Australia cïn gup cït ë tuaany yekë nyuɔɔth acienë kɔc ye riɛɛl puɔ̈th bïk ya looi. Ajuiɛɛr ë thëm ë guɔ̈p kän acie yic tënë tekpiny ë tuaany ku acie kuer puɔth yenë wëu tënë nyïc de të cɛth tuaany ë kɔc kɛm. aye akum de kɔc Australia nyic lɔn lëu bï athëm ë kɔc cïn gup cït ë tuaany naŋ kë looi në ɣän kɔ̈k tënë muk ë nhom piny ë tuaany ku wɛ̈t ë nyintïït. Kek ë ɣän kë anɔŋiic ajuiɛɛr ëtë cï tuaany thiɛ̈I piny, kɔc kek lëu bï tuaany ke dar arët të tek yen rɔt piny tënë ɣän cïn këdit cï rɔt looi thïn, kɔc kek lëu bïk yiiɔ thiɔ̈k arët kekë të tɔ̈ tuaany thïn, ku kɔc kek tɔ̈ të tek tuaany rɔt piny thïn arët kek ye ya kɔc niɔp aya tënë tuaany tök rët na wuɔɔk kek.

Akuma de kɔc Australia agɛ̈k keye ajuiɛɛr ë thëm ë gup lueel keye kë puɔth, nɔŋiic athëm ë guɔ̈p në ɣän ë luɔi tënë kɔc cïn gup cït ë tuaany, bï juiir ke cï laaric kekë kɔc mac lon de pialgup ë juääc ku kɔc looi lon ë nyuuth de tiɛ̈ɛ̈ŋ ë tuɛnytuɛny yiic. Yen ë kän ee looi apuɔth bï kuɛr tuɔ̈ɔ̈m ku luui kë arët kek yeke luɔ̈ɔ̈i. në lëk juɛ̈c tënë kë looi akuma de kɔc Australia  në lɔɔŋ athëm cï thiäi piny tënë kɔc cïn gup cït ë tuaany, alim ba tïŋ ë Department of Health website.

LUETH: Ka yenë them acie äthëm lɔcɛ̈p ye bɛ̈ɛ̈i

YIC:  Në Australia yic<, athëm de tuaany ë COVID-19 aye athëm lɔcɛ̈p bɛ̈ɛ̈i. kuɛr yenë jke them abɛ̈n yeke luɔ̈ɔ̈I Australia acï kek cɔ̈kpiny ë them arët. Kek agɛ̈k kake ye tiɛ̈ŋ dhöl në Therapeutic Goods Administration (TGA) (amatnhom mac ka yenë them ë kɔc gup) ku ajuiɛɛr ë dhil ë mɛt röt në thööŋ de ka yenë ke kɔc them gup yen cï juiir ë luɔi keye kë yenë SARS-CoV-2 (rui kek ye tuaany de COVID-19 jɔɔk).

Në Australia yic, laboratory-based polymerase chain reaction testing (PCR) ee nyiɛc them arët të luui yen bïnë SARS-CoV-2 tök arët cï wuɔɔk ë guɔ̈p du yic, ku akɔɔr bï kaye lööm në kuɛr ë wëëi ya nyaai bïnë ke athëm looi. Athëm ë PCR aye lɔ nyeei arët ku aye ka thii kor ye tɔ̈ në guɔ̈p du yic kek nhiɛɛr SARS-CoV-2 kek në kɛ̈k athëm në wëëi cï kuɔ̈ɔ̈tic.

Kuat ë lon de athëm ye yam tënë Australia aye kɔɔr bï kaŋ ya themic apuɔth në TGA bï looi ago nyiɛc ya luui ku ye kapuɔth yök në thëmic ku juɛk bïï de yic në dhöl ë löŋ. Në lëk puɔc bɛrpiny tënë athëm de tuaany ë COVID-19 atɔ̈ thïn në webthiaat de Australian Register of Therapeutic Goods yic. Alim ke nem në : www.tga.gov.au/covid-19-test-kits-included-artg-legal-supply-australia.

LUETH: tuaany de Coronavirus ee wɛɛt

YIC: Tuaany de COVID-19 aye jɔɔk në coronavirus (SARS-CoV-2), yen ye bak ë kuat dït de rui kek lëu bïk awuɔɔk ë tuaany de wëëi bɛ̈ɛ̈I tënë kɛc ku lɛ̈ɛ̈i. awuɔɔk käk alëu bïk yiic kut jɔɔk në kë cie tɔ̈k lɔ në tuaany tök arët. Tuaany ë COVID-19 ee rɔt tɛkpiny ë kɛm ke kɔc në kuer thuthuei ye lööny piny ku kuer ëkɛ̈ ye ŋɔɔt nhïïm cï ya wuɔɔk.

Në Australia yic, Victorian Infectious Diseases Reference Laboratory (VIDRL) yen tɔ̈ the Peter Doherty Institute for Infection and Immunity, ee ye kë tueŋ de athëm ë riɛm akënbaai de china bï tuaany de SARS-CoV-2 ya week thok. VIDRL arɔm tuaany cï rɔt wel kekë ɣän athëm ë riɛm ke kɔc Australia kɔ̈k, World Health Organization (manɛ̈thɛ̈ma muk pialgup ë piny nhom) ku bɛ̈ɛ̈I kɔ̈k, bïk ajuiɛɛr ë luɔi ɣäth tueŋ, cökpiny de kë looi ku thëm ë yic de athëm ë gup tënë tuaany de COVID-19.

Australia amiguɔ̈p bï kuɔny në akutnhom nɔŋ kë nyickë de ɣän ë tiɛ̈ɛ̈ŋ ë riɛm yiic ke juääc ku kɛ̈k ë yïk ŋɛk kek nɔŋ riɛl ku cääda tuɔ̈ɔ̈m yekek ke tuaany de SARS-CoV-2 dac moth ku nyic. riɛl tɔ̈ kekë ɣän ë thëm ë rim käk cï kek athëm ɣäth nyin nhial acï ya lon puɔth në tiɛ̈m de Australia tuaany cuɔt nyin piny ku pɛ̈l kë riɛ̈ŋdït awuɔɔk dur rɔt looi yen cï tïŋ në bɛ̈ɛ̈I kɔ̈k yiic. Lëk ë cin tɔ̈ në kɔc nɔŋ gup tuaany de COVID-19 ku cin ë kɔc cin ë kɔc cï thou tënë tuaany aye kuɔ̈ɔ̈tic Australia ku piny nhom abɛ̈n. kë yen cï rɔt looi aye guär aɣeer akölköl në Australian Department of Health.

LUETH: Alɛ̈th ë kum ë nyin acie luui apuɔth ku/ka arac.

YIC: alɛ̈th ë kum ë nyïn, të luui ëke ke kuɛr ë tiɛ̈t ë röt kɔ̈k cïtmɛn de tiitroor acɔu, meec ë rotwei tënë kɔc kɔ̈k, ku rëër baai ku thëm të bec raan guɔ̈p, aye kony në tëk ë yic ë tekpiny de tuaany ë COVID-19.

Cïtmɛn ë rui juɛ̈c ë wëëi yic, SARS-CoV-2 (rui ke ye tuaany de COVID-19 jɔɔk) yen ye adöc ë tekpiny looi në kuer ë thuthuei thii ë lööny piny, kek ye röt looi të jiɛɛm raan cï wuɔɔk, ɣɔɔl ka tïïm. Tekpiny alëu bï rɔt ya tuɔ̈l aya në kuer ë kɛ̈ŋ kɔ̈ɔ̈th yeke gɔɔt cï ya wuɔɔk. Alanh ë kum ë nyin alëu bï ya luɔ̈ɔ̈I në raan yen cï dɔm ë tuaany de wëëi yic, nɔŋic COVID-19, kekë ka cïn guɔ̈p cït ë tuaany, bï kɔc kɔ̈k kony në tëk ë yic de tekpiny ë thuthuei awoŋ ë tuaany de wëëi. Alɛ̈th ë kum ë nyïn aye kek luɔ̈ɔ̈I në kɔc ë luɔi de pialgup ku muɔ̈ɔ̈k bïk röt ye gël të cïn kek kaam ye kek rëër kake meec rötwei tënë raan cï wuɔɔk në tuaany de wëëi, nɔŋic COVID-19.

Ciɛɛŋ alanh ë kum ë nyin ee kuer töŋ de cuɔ̈k tekpiny ë tuaany de COVID-19 ku acïn kënë yen geric tënmë kuɛr kɔ̈k yenë ke röt gël. Yen athiekic ba ya gɛ̈k në luui ë nhom de tiitroor  acuɔl ku ciɛ̈n acuɔl ne kuɛr ë wëëi, ye rɔt mɛɛc roor, rɛ̈ɛ̈r ë baai ku cɔk rɔt athem na bec yïn guɔ̈p,

Yen acïn kë ye yen nyuɔɔth lɔn cie puɔth ciɛɛŋ ë lanh ë kum ë nyin ka alëu bï naŋ kërɛɛc bïï cïtmɛn de dak aliir ë wëëi. Kɔc ye muɔ̈ɔ̈k ë pialgup gam acï alɛ̈th ë kum nyïn cieŋ në kaam bɛ̈ric në run juɛ̈ arët kua cïn kërɛɛc cï tuɔ̈l.

 

Ye webthiaat kän neem ë nyindiɛ ba tɔ̈ ke yïn nyic ka looi rɔt në biäk de dhuk Akuma de kɔc Australia tuaany de covid-19 nhom thïn.

SBS anɔŋ lëk juɛ̈c tɔ̈ aya në tuaany ë covid-19 në thoŋdu. Alëu ba ɛpp ë pun dun ë mobail luɔ̈ɔ̈i ku tïŋ ka cï mat ë ye thok bï lëk akam geeric. Göör töŋ bï kɔɔr thiɔ̈ɔ̈ŋ nhom.

Të bïn lëk kɔ̈k mɛt röt thïn yök në dïŋgïlïth, lɔɔr në www.australia.gov.au.