ခိၣ်ရိနၣ်ဘဲရၢးစ် (COVID-19) အတၢ်ဂ့ၢ်လၢအမ့ၢ်အတီဒီးအကမၣ်

တၢ်ဃဲၤမုာ်နၢ်- နကူစါခိၣ်ရိနၣ်ဘဲရၢးစ်ဒီးကသံၣ်မၤသံတၢ်ဃၢ်တဖၣ်မ့တမ့ၢ် တၢ်ညၣ်ဂိၢ်အကသံၣ်ဖီၣ်တဖၣ်သ့လီၤ

တၢ်အနီၢ်ကီၢ်-  ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢမ့တမ့ၢ်ကသံၣ်ကူစါယါဘျါခိၣ်ရိနၣ်ဘဲရၢးစ်အဃၢ်န့ၣ်တအိၣ်ဒံးဘၣ်.

ပှၤဃိထံသ့ၣ်ညါတၢ်လၢဟီၣ်ခိၣ်တၢ်လီၢ်၀း၀းမၤတၢ်ဆူၣ်ဆူၣ်လၢတၢ်ကဒုးအိၣ်ထီၣ်ဘဲရၢးစ်အကသံၣ်ဒီသဒၢတခါန့ၣ်လီၤ.  ကသံၣ်ဆဲးဒီသဒၢအိၣ်၀ဲဒၣ်တဘျုးခါလၢကတီၢ်အံၤတၢ်မၤကွၢ်အီၤန့ၣ်လီၤ. သနာ်က့,တုၤလီၤလၢခဲကနံၣ် အံၤကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤကအိၣ်ထီၣ်အဂီၢ်ကယံာ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ဆံးယံာ်လဲၣ်န့ၣ်ပတသ့ၣ်ညါဒံးဘၣ်. 

ပှၤဃုသ့ၣ်ညါတၢ်တဖၣ်ဆိကမိၣ်ထီၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်လၢတၢ်ကသူကွၢ်ကသံၣ်အသီလၢအိၣ်ပာ်စၢၤလံခဲကနံၣ်အံၤတဖၣ်လၢဘၣ်တဘၣ်ကကူစါယါဘျါ၀ဲဒၣ်ခိၣ်ရိနၣ်ဘဲရၢးစ်န့ၣ်လီၤ.  အဒိန့ၣ်-ကသံၣ်ထီဒါဘဲရၢးစ်လၢတၢ်ကိးအမံၤဒ် remdesivir အံၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်လံတစိၢ်တလီၢ်တၢ်ပျဲလၢအီးစတြ့လယါအပူၤလၢတၢ် ကကူစါ၀ဲဒၣ်ပှၤလၢအအိၣ်ဒီး COVID-19 အတၢ်ဆါလၢအနးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ကသံၣ်အဂၤလၢတၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါလံအဂ့ၢ်တဖၣ်ပာ်ဃုာ်ကသံၣ် ကူစါယါဘျါတၢ်စုကမဲာ်ဆါခီၣ်ကမဲာ်ဆါ,တၢ်ညၣ်ဂိၢ်ဒီး HIV န့ၣ်လီၤ. ကသံၣ်ကသီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတကူစါယါ ဘျါ၀ဲဒၣ်ခိၣ်ရိနၣ်ဘဲရၢးစ်ဘၣ်,သနာ်က့အ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်တဘၣ်ကမၤစှၤလီၤပှၤဒိးန့ၢ်ဘဲရၢးစ်တၢ်ဆါအဃၢ်အနီၢ်ဂံၢ်ဒီးတၢ်ဆါအဃၢ်အတၢ်နး၀ဲအပတီၢ်န့ၣ်လီၤ. 

လၢတၢ်န့ၣ်အဃိတၢ်အံၤအကါဒိၣ်၀ဲဒၣ်လၢတၢ်ကဒီသဒၢနသးခီဖျိတၢ်မၤ၀ဲဒၣ်စုဒီးကလံၤကျိၤတၢ်ကဆှဲကဆှီလၢအဂ့ၤ,ပာ်နီၢ်ခိအတၢ်အိၣ်စီၤစုၤလိာ်သး,အိၣ်လၢဟံၣ်ဒီးမၤကွၢ်သးဖဲနအိၣ်တဆူၣ်တချ့အခါဒီးဖျီၣ်နီၣ်ကျၢၢ်ဘၢမဲာ်ဖဲနမ့ၢ်အိၣ်လၢပှၤတ၀ၢလၢတၢ်ဆါအတၢ်ရၤလီၤအသးအိၣ်အါအခါလီၤဆီဒၣ်တၢ်ဖဲတၢ်ကအိၣ်စီၤစုၤယံၤလိာ်သးန့ၣ်တၢ်မၤအီၤတန့ၢ်ညီညီအခါန့ၣ်တက့ၢ်.

တၢ်ဃဲၤမုာ်နၢ်- ဖိသၣ်တဖၣ်မ့ၢ် COVID-19 အ"ပှၤရၤလီၤတၢ်ဆါအဃၢ်အ ချ့ကတၢၢ်"

တၢ်အနီၢ်ကီၢ်-  ဖဲဖိသၣ်သးစၢ်ဖိတဖၣ်တၢ်ညီနုၢ်သ့ၣ်ညါအီၤဒ်အမ့ၢ်ပှၤရၤလီၤတၢ်ဆါအဃၢ်ဒ်သိးဒီး တိးကွ့ အါကတၢၢ်ဘၣ်ဆၣ်,ကတီၢ်အံၤတၢ်အုၣ် သးဘၣ်ဃးဒီး COVID-19 တၢ်ဆါအဃၢ်န့ၣ်နဲၣ်ဖျါ၀ဲဒၣ်လၢဖိသၣ် ဆူဖိသၣ်အတၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်လၢကၠိအပူၤန့ၣ်ညီနုၢ်တကဲထီၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.အမဲာ်ညါ,တၢ်ဂ့ၢ်ထၢဖှိၣ်ဃာ်အသး လၢအနဲၣ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဆါအဃၢ်တခါအံၤပှၤလၢအရၤလီၤအီၤအအါကတၢၢ်ကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢဖိသၣ်သးစၢ်တဖၣ်အကျါန့ၣ်လၢဟီၣ်ခိၣ်အံၤတအိၣ်၀ဲဒၣ်နီတပူၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.  ကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်မ့ၢ်သ့ဘၣ်ဆၣ်,လၢကတီၢ်အံၤတၢ်အုၣ်သး ဒုးနဲၣ်၀ဲဒၣ်လၢဖိသၣ်တဖၣ်တမ့ၢ်ပှၤရၤလီၤ COVID-19 အတၢ်ဆါအဃၢ်တဖၣ်လၢအချ့ကတၢၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဃဲၤမုာ်နၢ်- အီးစတြ့လယါမၤန့ၢ်ပာ်ဃာ်ကသံၣ်ကသီအပီးအလီဒီး တၢ် လိၣ်တၢ်လဲးတဖၣ်(စဲးပျဲနုာ်လီၤဟးထီၣ်ကလံၤ,နီၣ်ကျၢၢ်ဘၢမဲာ်တဖၣ်,တၢ်မၤကွၢ်အပီးအလီတဖၣ်)လၢလၢပှဲၤပှဲၤတန့ၢ်ဘၣ်

တၢ်အနီၢ်ကီၢ်-  အီးစတြ့လယါမၤတ့ၢ်လံတၢ်တုၤလီၤတီၤလီၤလၢတၢ်ကဖီၣ်ဂၢၢ်ဃာ်တၢ်ဆါအတၢ်ကဲထီၣ် အနီၢ်ဂံၢ်,ဒီးတၢ်အံၤအခီပညီန့ၣ်ပဟးဆှဲးတၢ်ကဟ့ၣ်အါထီၣ်တၢ်၀ံတၢ်ယိးတၢ်ဆီၣ်သနံးလၢပတၢ်ဆါဟံၣ်တဖၣ်အလိၤန့ၢ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပအိၣ်ဒီးနီၢ်တဂၤတၢ်ဒီသဒၢအပီးအလီအါအါဂီၢ်ဂီၢ်လၢအအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢအီးစတြ့လယါအပူၤ,တၢ်ထုးထီၣ်အါထီၣ်အီၤလၢအီးစတြ့လယါအပူၤဒီးလၢတၢ်ရၤလီၤအီၤလၢအီးစတြ့လယါအပူၤထီဘိန့ၣ်လီၤ.  အဒိန့ၣ်,ထံကီၢ်ကသံၣ် ကသီအတၢ်ပာ်ကီၤ (National Medical Stockpile) ပာ်ဃာ်တၢ်ပီးတၢ်လီအလၢအပှဲၤဒီးမၤလိာ်အါထီၣ်နီၣ် ကျၢၢ်ဘၢမဲာ်အကကွဲၢ် ယဲၢ်ကယၤ လၢတၢ်ကရၤလီၤသူအီၤလၢ ၂၀၂၁ နံၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. 

တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးအကမံးတံာ်လၢအီးစတြ့လယါအပဒိၣ်,ပာ်ဃုာ်အီးစတြ့လယါတၢ်ဆူးတၢ်ဆါလၢအဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်တၢ်သ့အပှာ်ယဲၤဘျးစဲ (Communicable Diseases Network Australia) ဒီး ကမျၢၢ်အတၢ်အိၣ်ဆူၣ် အိၣ်ချ့တၢ်မၤကွၢ်အဒၢးအပှာ်ယဲၤဘျးစဲ (Public Health Laboratory Network) ထံၣ်လိာ်အသးခဲအံၤခဲအံၤလၢ တၢ်ကသမံသမိးက့ၤတၢ်နဲၣ်လီၤဘၣ်ဃးဒီး COVID-19 အတၢ်မၤကွၢ်အတၢ်လိၣ်ဘၣ်တဖၣ်, လၢတၢ်ကမၤလီၤ တံၢ်၀ဲဒၣ်တၢ်မၤကွၢ်လၢအလီၢ်အိၣ်၀ဲဒၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်မၤအီၤလၢတၢ်ကဆီၣ်ထွဲပကမျၢၢ်အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အတၢ်ခီဆၢ၀ဲဒၣ် COVID-19 တၢ်ဆါသတြိာ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. 

တၢ်ဃဲၤမုာ်နၢ်- အီးစတြ့လယါအတၢ်ဆါဟံၣ်တဖၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်လဲၤခီဖျိ၀ဲဒၣ် COVID-19 အတၢ်တၤတၢ်လၢအအါထီၣ်၀ဲဒၣ်တသ့တန့ၢ်၀ဲဘၣ်

တၢ်အနီၢ်ကီၢ်-  အီးစတြ့လယါမၤတ့ၢ်လံတၢ်တုၤလီၤတီၤလီၤလၢတၢ်ကဖီၣ်ဂၢၢ်ဃာ်တၢ်ဆါအတၢ်ကဲထီၣ်အ နီၢ်ဂံၢ်,ဒီးတၢ်အံၤအခီပညီန့ၣ်ပဟးဆှဲးတၢ်ကဟ့ၣ်အါထီၣ်တၢ်၀ံတၢ်ယိးတၢ်ဆီၣ်သနံးလၢပတၢ်ဆါဟံၣ်တဖၣ်အလိၤန့ၢ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.အီးစတြ့လယါအံၤအိၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အသနူလၢအပတီၢ်ထီလၢတၢ်ဆီလီၤပာ်လီၤလံအီၤလၢတၢ်ကတုၤထီၣ်တၢ်လိၣ်ဘၣ်ဆူညါအခါဖဲ COVID-19 တၢ်ဆါသတြိာ်လဲၤတၢ်အခါဖဲအလီၢ်မ့ၢ်အိၣ် သပှၢ်တၢၢ်အခါန့ၣ်လီၤ.တၢ်အံၤပာ်ဃုာ်တၢ်ထၢနုာ်လီၤအါထီၣ်ဆါဟံၣ်အလီၢ်မံတဖၣ်,ကသံၣ်ကသီအပီးအလီ,တၢ်သူတၢ်စွဲတဖၣ်ဒီးကသံၣ်ကသီအပှၤမၤတၢ်ဖိလၢအအိၣ်ဟဲ၀ဲဒၣ်လၢအီးစတြ့လယါအပဒိၣ်,ကီၢ်စဲၣ်ဒီးဟီၣ်က၀ီၤဒိၣ်အပဒိၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အကရၢကရိလၢတဘၣ်ဃးဒီးပဒိၣ်အတၢ်မၤဃုာ်မၤသကိးတၢ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဃဲၤမုာ်နၢ်- တၢ်ကးတံၢ်ကွံာ်တၢ်ခံနွံန့ၣ်ကပာ်ပတုာ် COVID-19 အတၢ်ရၤလီၤ အသးန့ၣ်လီၤ

တၢ်အနီၢ်ကီၢ်- တၢ်ပာ်လီၤတၢ်ဖီၣ်ဃံးလၢခံနွံမ့တမ့ၢ်သၢနွံအဂီၢ်ဒီးမ့ၢ်၀ံၤတၢ်ထုးကွံာ်အီၤဒီးတၢ်က့ၤကဒါက့ၤဆူတၢ်အိၣ်သးဒ်သိးလၢညါန့ၣ်တပာ်ပတုာ် COVID-19 အတၢ်ရၤလီၤအသးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ပှၤလၢအအိၣ်ဒီး COVID-19 အါဒၣ်တၢ်တက့ၢ်အိၣ်ဒီး တၢ်ဆါအပနီၣ်လၢအစၢ်မ့တမ့ၢ်တၢ်ဆါပနီၣ်တအိၣ်ဘၣ် တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.  တၢ်ကးတံၢ်ကွံာ်တၢ်ထဲဒၣ်ခံနွံဧိၤအတၢ်လီၤပျံၤတခါန့ၣ် လၢပှၤလၢအ COVID-19 တၢ်ဆါအပ နီၣ်တဖျါထီၣ်တဖၣ်န့ၣ်လၢတၢ်တသ့ၣ်ညါအပူၤကရၤလီၤဘၣ်ဘဲရၢးစ်အံၤဆူပှၤအဂၤတဖၣ်အအိၣ်ဖဲတၢ်အိးထီၣ်ကဒါက့ၤတၢ်ကိးမံၤဒဲးဖဲတၢ်ကးတံၢ်သး၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်လီၤ.

ကျိၤကွာ်အဂ့ၤကတၢၢ်လၢတၢ်ကမၤစၢၤမၤကဘှၢလီၤ COVID-19 မ့ၢ်တၢ်ကမၤ၀ဲဒၣ်စုဒီးကလံၤကျိၤအတၢ်ကဆှဲ ကဆှီလၢအဂ့ၤ,တၢ်အိၣ်စီၤစုၤယံၤလိာ်သး,အိၣ်လၢဟံၣ်ဒီးမၤကွၢ်သးဖဲနအိၣ်တဆူၣ်အခါဒီးဖျီၣ်နီၣ်ကျၢၢ်ဘၢမဲာ်တခါဖဲမ့ၢ်အိၣ်လၢလီၢ်က၀ီၤလၢတၢ်ဆါအဃၢ်ရၤလီၤအသးအါအလီၢ်ဒီးဖဲတၢ်မၤနီၢ်ခိအတၢ်အိၣ်စီၤစုၤယံၤလိာ်သးမ့ၢ်တသ့ဘၣ်အခါန့ၣ်လီၤ.

ပတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အပှၤစဲၣ်နီၤတဖၣ်ကကွၢ်စူၣ်ပှၤမၤန့ၢ်တၢ်ဆါအဃၢ်လၢတသီစုာ်စုာ်လၢအီးစတြ့လယါအပူၤဆူညါဒီးဖဲတၢ်လီၢ်လၢတၢ်ဆါအဃၢ်ရၤလီၤအသးကဲထီၣ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. အ၀ဲသ့ၣ်ကမၤတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလၢ အဒိးသန့ၤထီၣ်လၢတၢ်အုၣ်သးဒီးကကွၢ်မ့ၢ်တၢ်ကလိၣ်ထုးထီၣ်တၢ်ဘျၢအသီတခါခါမ့တမ့ၢ်တၢ်ဖီၣ်ဃံးအသီတခါခါဧါန့ၣ်လီၤ.  ပှၤကိးဂၤဒဲးကြၢးမၤသ့ၣ်ညါသးဒီးကတီၢ်အံၤတၢ်ဖီၣ်ဃံးတဖၣ်ခီဖျိတၢ်လဲၤအိၣ်သကိး၀ဲဒၣ် www.australia.gov.au န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဃဲၤမုာ်နၢ်- တၢ်မၤကွၢ်ပှၤခဲလၢာ်ကပာ်ပတုာ်ခိၣ်ရိနၣ် ဘဲရၢးစ်အတၢ်ရၤ လီၤအသး

တၢ်အနီၢ်ကီၢ်-  တၢ်မၤကွၢ်တပာ်ကတီၢ်ဘဲရၢးစ်အတၢ်ရၤလီၤအသးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. 

တၢ်မၤကွၢ်မ့ၢ်ကျိၤကျဲအကါဒိၣ်တဘိလၢတၢ်ကဒီသဒၢဖီၣ်ဂၢၢ်ဃာ် COVID-19 ဘၣ်ဆၢဘၣ်ကတီၢ်, တၢ်ထိၣ်ဒွး အပတီၢ်သ့ဒီးတၢ်ထံၣ်န့ၢ်တၢ်ဆါလၢလၢအဘၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်မၤကွၢ်ဃုတၢ်ဆါကဲတၢ်အခိၣ်သ့ၣ်လၢတၢ်ကပာ်ပနီၣ်တၢ်ဆါသတြိာ်တခါအံၤအဂ့ၢ်အကျိၤ,တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါပှၤဒိးန့ၢ်တၢ်ဆါအဃၢ်ဒီးတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤပၢဆှၢတၢ်ထိးဘၣ်အိၣ်ဘူးဒီးလၢမၤလီၤစှၤကွံာ်ဘဲရၢးစ်အတၢ်ရၤလီၤအသးန့ၣ်လီၤ.

သနာ်က့,တၢ်မၤကွၢ်သးလၢ COVID-19 ဒီးအစၢအိၣ်ဖျါထီၣ်လၢ ဘဲရၢးစ်အဃၢ်တအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့တဘၣ် ဆိကမိၣ်လၢနဂီၢ်တၢ်လီၤပျံၤအိၣ်ဘၣ်ဒီးတၢ်လီၤပျံၤလၢပှၤဂၤအဂီၢ်တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်တဂ့ၤ.ဖဲနအိၣ်လၢ SARS-CoV-2 (ဘဲရၢးစ်လၢအဒုးကဲထီၣ် COVID-19)တၢ်ဆါအဃၢ်အကျါ၀ံၤအလီၢ်ခံနမၤကွၢ်နသးဒီးတၢ်ဆါအဃၢ်တ ဖျါထီၣ်ဘၣ်သ့လီၤ.သနာ်က့တၢ်အံၤကမ့ၢ်၀ဲဒၣ်လၢနတၢ်ဆါအပနီၣ်တအိၣ်ဖျါထီၣ်ဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အ ဃိအကါဒိၣ်နီၢ်မးလၢတၢ်ကမၤ၀ဲဒၣ်တၢ်ကဆှဲကဆှီအလုၢ်အလၢ်လၢအဂ့ၤဒီးတၢ်အိၣ်စီၤစုၤယံၤလိာ်အသးဒီးလၢတၢ်ကအိၣ်ဆိးလၢဟံၣ်ဖဲအိၣ်တဆူၣ်တချ့အခါန့ၣ်လီၤ.တၢ်မၤတၢ်ဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ,ဃုာ်ဒီးတၢ်မၤကွၢ်လၢတၢ်ပညိၣ်လီၤအီၤန့ၣ်မၤစၢၤတၢ်လၢတၢ်ကဒီသဒၢ COVID-19ဒီးတၢ်ဆူးတၢ်ဆါလၢအဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်တၢ်လၢအဂၤတ ဖၣ်အတၢ်ရၤလီၤအသးဒီးမၤစှၤလီၤတၢ်၀ံတၢ်ယိးအဃၢလၢအီးစတြ့လယါတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အသနူအဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ.

ကမျၢၢ်အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤပၢဆှၢ၀ဲဒၣ်ပှၤဒိးန့ၢ်တၢ်ဆါအဃၢ်အါထီၣ်ဒီးတၢ်ဆါအတၢ်ကဲထီၣ်လၢဟီၣ်က၀ီၤတခါတုၤအပူၤတုၤလီၤတီၤလီၤန့ၣ်လိၣ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်လၢတၢ်မၤကွၢ်တၢ်ဆါကဘၣ်တၢ်ပညိၣ်လီၤအီၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးလၢတၢ်ကဒုးဘၣ်လိာ်တၢ်ခံမံၤလၢအမ့ၢ်တၢ်ပၢၤဃာ်တၢ်ဆါသတြိာ်အတၢ်ဖီၣ်ဃံးဒီးတၢ်ဒီသဒၢတၢ်မၤကွၢ်အဒၢးဒီးတၢ်မၤကွၢ်အလီၢ်အတၢ်မၤတၢ်သ့မၤတၢ်န့ၢ်အဂံၢ်အဘါလၢအကအိၣ်စံၣ်အိၣ်ကျၢၤယံာ်ယံာ်ကသ့တဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်တဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်တၢ်မၤကွၢ်၀ဲဒၣ်ပှၤအီးစတြ့ဖိလၢတအိၣ်ဒီးတၢ်ဆါပနီၣ်(တၢ်ဆါပနီၣ်တအိၣ်ဘၣ်)တဖၣ်န့ၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်အါအါလီၤ.တၢ်မၤကွၢ်အကျဲခိၣ်သ့ၣ်ဒ်အံၤတခါလၢတၢ်ကထံၣ်န့ၢ်တၢ်ဆါအတၢ်ရၤလီၤအသးအဂီၢ်တမ့ၢ်ကျိၤကွာ်လၢအဂ့ၢ်အခၢးဘၣ်ဒီးကၢကီၣ်လိာ်သးဒီးအပှ့ၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.အီးစတြ့လယါအပဒိၣ်ထံၣ်၀ဲဒၣ်လၢတၢ်မၤကွၢ်၀ဲဒၣ်ပှၤလၢတၢ်ဆါအပနီၣ်တအိၣ်ဖျါတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်တၢ်ကလိၣ်မၤအီၤလၢတၢ်ဂ့ၢ်လီၤလီၤဆီဆီတနီၤဒ်သိးဒီးတၢ်ဖီၣ်ဂၢၢ်ဃာ်တၢ်ဆူးတၢ်ဆါဒီးတၢ်ကွၢ်စူၣ်အတၢ်ပညိၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤပာ်ဃုာ်တၢ်ဆါ အတၢ် ကဲထီၣ်အလီၢ်အကျဲ,ကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤပျံၤလၢတၢ်ဆါအတၢ်ရၤလီၤသးအိၣ်အါဒီးတၢ်လီၢ်လၢတၢ်ကဲထီၣ်သးစှၤ,ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်လၢအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အဒိၣ်အမုၢ်ဖဲမ့ၢ်အိၣ်ဘၣ်လၢတၢ်ဆါအဃၢ်တဖၣ်အံၤအကျါဒီးပှၤလၢအအိၣ်လၢတၢ်ဆါအတၢ်ရၤလီၤအသးအလီၢ်လၢလီၤပျံၤဒီးမ့ၢ်ပှၤလၢဖဲမ့ၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ဒီးတၢ်ဆါအံၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသ့၀ဲဒၣ်ညီညီဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

အီးစတြ့လယါအပဒိၣ်ဟ့ၣ်ကူၣ်၀ဲဒၣ်လၢတၢ်ကသူ၀ဲဒၣ်တၢ်မၤကွၢ်အတၢ်မၤအကျဲခိၣ်သ့ၣ်တခါအံၤဆူညါ,လၢအပာ်ဃုာ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအလီၢ်တၢ်မၤကွၢ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢပှၤလၢတၢ်ဆါအပနီၣ်တအိၣ်အဂီၢ်,တၢ်မၤကွၢ်အံၤတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်တဲသကိးဃုာ်တၢ်ဒီးကမျၢၢ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အပဒိၣ်ပပှၢ်လၢအဘၣ်ထွဲဘၣ်ဃးဒီးတၢ်မၤကွၢ်အ၀ဲၤဒၢးအပှၤနဲၣ်တၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်အံၤမ့ၢ်ဒ်သိးတၢ်ကမၤလီၤတံၤတၢ်ပာ်လီၤကျိၤကွာ်လၢအဖိးမံ ဒီးတုၤလီၤတီၤလီၤ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.  လၢတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဆူညါလၢအဘၣ်ဃးဒီးအီးစတြ့လယါအပဒိၣ်အတၢ်အိၣ်ဆၢ ထၢၣ်လၢတၢ်မၤကွၢ်အတကွီၢ်လၢအလဲၢ်လၢတၢ်တအိၣ်ဒီးတၢ်ဆါအဃၢ်အဂီၢ်,၀ံသးစူၤကွၢ်ဘၣ် ၀ဲၤကျိၤလၢတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အပှာ်ယဲၤဘျးစဲန့ၣ်တက့ၢ်.

တၢ်ဃဲၤမုာ်နၢ်- တၢ်မၤကွၢ်အပီးအလီန့ၣ်အတဲဖျါထီၣ်တၢ်အစၢလၢအမ့ၢ်အတီ တဖၣ်ဘၣ်

တၢ်အနီၢ်ကီၢ်-  လၢအီးစတြ့လယါအပူၤ, COVID-19 အတၢ်မၤကွၢ်န့ၣ်အါဒၣ်တၢ်တက့ၢ်ဘၣ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.  တၢ်မၤကွၢ်အကျိၤအကျဲခဲလၢာ်လၢတၢ်သူအီၤလၢအီးစတြ့လယါအပူၤတၢ်မၤလီၤတံၢ်အီၤပှဲၤတၢ်ကွၢ်ထံဆိကမိၣ်တၢ်လၢလၢပှဲၤပှဲၤန့ၣ်လီၤ.  တၢ်ကူစါယါဘျါအဂီၢ်ပီးလီအတၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤ (Therapeutic Goods Administration (TGA) )န့ၣ်ကွၢ်စူၣ်တၢ်မၤကွၢ်အကျိၤအ ကွာ်တဖၣ် ဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်ဒီးခီဖျိ တၢ်မၤလီၤတံၢ်ကံၢ်စီ အပတီၢ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတဖၣ်လၢတၢ်ဒုးပာ်ဃုာ်ဆူၣ်အီၤန့ၣ်,တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်လံအီၤလီၤလီၤဆီဆီလၢ SARS-CoV-2 (ဘဲရၢးစ်လၢအဒုးကဲထီၣ် COVID-19) အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

လၢအီးစတြ့လယါအပူၤ, polymerase chain reaction (PCR) တၢ်မၤကွၢ်လၢအဘၣ်တၢ်မၤအီၤလၢတၢ်မၤ ကွၢ်အဒၢးန့ၣ်မ့ၢ်ထူအပတီၢ်တၢ်မၤကွၢ်လၢအပတီၢ်တုၤထီၣ်ဘးဒီးတၢ်သူအီၤလၢတၢ်ကဃုထံၣ်န့ၢ် SARS-CoV-2 အတၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်လၢအကဲထီၣ်သတူၢ်ကလာ်, ဒီးလိၣ်ဘၣ်တၢ်ထၢဖှိၣ်ကလံၤကျိၤပူၤပီးလီအဒိအတဲာ်လၢတၢ် ကမၤ၀ဲဒၣ်တၢ်မၤကွၢ်အဂီၢ်လီၤ.  PCR အတၢ်မၤကွၢ်အံၤမၤတၢ်သ့ဒိၣ်မးဒီးဖီၣ်န့ၢ် SARS-CoV-2 စၢၤသွဲၣ်အက့ အခီဆံးဆံးဖိလၢအအိၣ်လၢကလံၤကျိၤပီးလီအဒိအတဲာ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. 

တၢ်မၤကွၢ်စဲးဖီကဟၣ်တမံၤလၢ်လၢ်လၢအကဲတၢ်အသီလၢအီးစတြ့လယါအပူၤန့ၣ်လိၣ်ဘၣ် TGA တၢ်သမံသမိး မၤကွၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒ်သိးတၢ်ကမၤလီၤတံၢ်တၢ်မၤကွၢ်အစၢအကံၢ်အစီဒီးတၢ်နာ်န့ၢ်အီၤသ့အပတီၢ်ဒီးတၢ်ပျဲလၢတၢ်ကသူအီၤပှဲၤတၢ်ဖိးသဲစးန့ၣ်လီၤ.  လၢတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢခံကတၢၢ်လၢအဘၣ်ဃးဒီး COVID-19 အတၢ်မၤကွၢ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ထၢနုာ်လီၤဃာ်အီၤလၢ အီးစတြ့လယါတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါဘၣ်ဃးဒီးပီးလီလၢတၢ်ကူစါယါဘျါတၢ်အဂီၢ်,၀ံသးစူၤလဲၤအိၣ်သကိးဘၣ် TGA အပှာ်ယဲၤဘျးစဲဖဲ- www.tga.gov.au/covid-19-test-kits-included-artg-legal-supply-australia န့ၣ်တက့ၢ်. 

တၢ်တဲမုာ်နၢ်- ခိၣ်ရိနၣ်ဘဲရၢးစ်တမ့ၢ်တၢ်အနီၢ်ကီၢ်ဘၣ်

တၢ်အနီၢ်ကီၢ်- COVID-19 န့ၣ်ကဲထီၣ်ခီဖျိခိၣ်ရိနၣ် (SARS-CoV-2), လၢအဘၣ်ထွဲဒီးဘဲရၢးစ်အဒူၣ်ဖိ ထၢဖိ အဒိၣ်တဒူၣ်လၢအဒုးကဲထီၣ်ကလံၤကျိၤတၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်လၢပှၤကညီဒီးဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်တဖၣ်အံၤရဲၣ်လီၤအသးစးထီၣ်ပတီၢ်မုၢ်တၢ်ဘၣ်တမုာ်တုၤတၢ်ဆူးတၢ်ဆါလၢအနးဒိၣ်ထီၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. COVID-19 အံၤရၤလီၤအသးလၢပှၤကညီတဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤ ခီဖျိတၢ်ထံအဖျၢၣ်ဒီးခီဖျိတၢ်အမဲာ်ဖံး ခိၣ်လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဆါအဃၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

လၢအီးစတြ့လယါအပူၤ,ဘံးထိရံယါတၢ်ဆါဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်တၢ်အတၢ်မၤကွၢ်အဒၢး (Victorian Infectious Diseases Reference Laboratory (VIDRL) )လၢအအိၣ်လၢ Peter Doherty Institute လၢတၢ်ဆါအ တၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ဒီးဂံၢ်တြီဆၢတၢ်ဆါအဂီၢ်န့ၣ်,မ့ၢ်၀ဲဒၣ်တၢ်မၤကွၢ်အဒၢးအခီၣ်ထံးတဖျၢၣ်လၢအအိၣ်လၢတရူးကီၢ်အချၢလၢအပာ်လီၤဖျီၣ် SARS-CoV-2 န့ၣ်လီၤ. VIDRL နီၤ၀ဲဒၣ်ဘဲရၢးစ်လၢတၢ်ပာ်လီၤဖျီၣ်ဃုာ်ဒီးအီးစတြ့လ ယါတၢ်မၤကွၢ်အဒၢးလၢအဂၤတဖၣ်, World Health Organization ဒီးထံကီၢ်အဂၤတဖၣ်,လၢတၢ်ကမၤ လဲၤ ထီၣ်လဲၤထီ,ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤဒီးမၤလီၤတံၢ်တၢ်မၤကွၢ်ထံၣ်န့ၢ် COVID-19 တၢ်ဆါအဃၢ်န့ၣ်လီၤ. 

အီးစတြ့လယါန့ၣ်အတၢ်ဘူၣ်ဂ့ၤ၀ဲဒၣ်လၢအန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲလၢပှၤစဲၣ်နီၤအပှာ်ယဲၤဘျးစဲလၢကမျၢၢ်ဒီးတမ့ၢ်ကမျၢၢ်တၢ်မၤကွၢ်အဒၢးလၢအဃုသ့ၣ်ညါတၢ်ဆါလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်ဒီးတၢ်ပာ်ပနီၣ်လၢအဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးလၢတၢ်ကထံၣ်န့ၢ်ဒီးမၤလီၤတံၢ် SARS-CoV-2 န့ၣ်လီၤ.  တၢ်မၤကွၢ်အဒၢးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လၢတၢ်က မၤအါထီၣ်တၢ်မၤကွၢ်အကံၢ်အစီကဲတၢ်အကါဒိၣ်လၢအီးစတြ့လယါအတၢ်တုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးလၢအတၢ်ဖီၣ်ဂၢၢ်ဃာ်တၢ်ဆါအတၢ်ရၤလီၤအသးအယူာ်ဒီးသ့ဟးဆှဲးတၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်အဒိၣ်အမုၢ်အယူာ်လၢတၢ်ထံၣ်အီၤလၢထံကီၢ်အဂၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.  တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဘၣ်ဃးဒီးပှၤလၢအအိၣ်ဒီး COVID-19 အနီၢ်ဂံၢ်ဒီးပှၤသံလၢတၢ်ဆါတခါ အံၤအနီၢ်ဂံၢ်န့ၣ်ဘၣ်တၢ်ထၢဖှိၣ်အီၤလၢအီးစတြ့လယါဒီးဟီၣ်ခိၣ်တၢ်လီၢ်၀း၀းန့ၣ်လီၤ.  တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတဖၣ်တၢ် ထုးထီၣ်ရၤလီၤအီၤကိးနံၤဒဲးခီဖျိ အီးစတြ့လယါ၀ဲၤကျိၤလၢတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့Australian Department of Healthန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဃဲၤမုာ်နၢ်- နီၣ်ကျၢၢ်ဘၢမဲာ်တဖၣ်အဘျုးတအိၣ်ဘၣ်ဒီး,မ့တမ့ၢ် တပူၤဖျဲး ဘၣ်.

တၢ်အနီၢ်ကီၢ်- နီၣ်ကျၢၢ်ဘၢမဲာ်,ဖဲတၢ်သူအီၤဃုာ်ဒီးတၢ်ပလီၢ်ပဒီလၢအဂၤဒ်သိးဒီးတၢ်ကဆှဲကဆှီအလုၢ်အ လၢ်,တၢ်အိၣ်ယံၤလိာ်သးဒီးတၢ်အိၣ်လၢဟံၣ်ဒီးတၢ်မၤကွၢ်သးဖဲအိၣ်တဆူၣ်တချ့အခါတဖၣ်န့ၣ်,မၤစၢၤမၤကဘှၢလီၤ COVID-19 အတၢ်ရၤလီၤအသးန့ၣ်လီၤ.

ဒ်ကလံၤကျိၤအဘဲရၢးစ်တၢ်ဆါအဃၢ်အါဒၣ်တၢ်တက့ၢ်အသိး, SARS-CoV-2 (ဘဲရၢးစ်လၢအဒုးကဲထီၣ် COVID-19)အတၢ်ရၤလီၤအသးအခိၣ်သ့ၣ်န့ၣ်ခီဖျိတၢ်ထံအဖျၢၣ်ဖိလၢအအိၣ်ဒီးဘဲရၢးစ်အဃၢ်လၢပှၤလၢအ အိၣ်ဒီးတၢ်ဆါအဃၢ်ကတိၤထီၣ်တၢ်,ကူးမ့တမ့ၢ်ကဆဲအခါန့ၣ်လီၤ.တၢ်ရၤလီၤအသးကဲထီၣ်သ့ခီဖျိတၢ်အမဲာ်ဖံး ခိၣ်လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဆါအဃၢ်လၢအလိၤန့ၣ်လီၤ.နီၣ်ကျၢၢ်ဘၢမဲာ်န့ၣ်ပှၤတဂၤလၢအအိၣ်ဒီးကလံၤကျိၤဘဲရၢးစ်တၢ်ဆါအတၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်,ပာ်ဃုာ် COVID-19,အိၣ်ဒီးတၢ်ပနီၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤတအိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,သူအီၤသ့၀ဲဒၣ်လၢအတၢ်ကဒီ သ ဒၢပှၤအဂၤတဖၣ်ခီဖျိတၢ်မၤစှၤလီၤတၢ်ရၤလီၤကလံၤကျိၤတၢ်ထံအဖျၢၣ်ဖိလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဆါအဃၢ်န့ၣ်လီၤ.  နီၣ်ကျၢၢ်ဘၢမဲာ်တဖၣ်န့ၣ်ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ဒီးတၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယာ်တၢ်တၢ်သူအီၤဒ်သိးအကဒီသဒၢလီၤအသးဖဲအ၀ဲသ့ၣ်အိၣ်ယံၤဒီးပှၤတဂၤလၢအအိၣ်ဒီးကလံၤကျိၤတၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်လၢအပာ်ဃုာ် COVID-19 မ့ၢ်တသ့အခါန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဖျီၣ်နီၣ်ကျၢၢ်ဘၢမဲာ်မ့ၢ်ကျဲတဘိဖိလၢတၢ်ကမၤကဘှၢလီၤ COVID-19 အတၢ်ရၤလီၤအသးဒီးတမ့ၢ်တၢ်မၤပှဲၤ တၢ်ပလီၢ်ပဒီအကျိၤအကျဲ လၢအဂၤတဖၣ်အလီၢ်န့ၣ်ဘၣ်.  တၢ်အံၤအကါဒိၣ်၀ဲဒၣ်လၢတၢ်ကမၤ၀ဲဒၣ်စုဒီးတၢ်က သါထီၣ်ကသါလီၤအတၢ်ကဆှဲကဆှီဆူညါ,နီၢ်ခိအတၢ်အိၣ်စီၤစုၤဒီးတၢ်အိၣ်ဆိးလၢဟံၣ်ဒီးမၤန့ၢ်တၢ်မၤကွၢ်ဖဲအိၣ်တဆူၣ်တချ့အခါန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဖျီၣ်နီၣ်ကျၢၢ်ဘၢမဲာ်တခါန့ၣ်တပူၤဖျဲးဘၣ်မ့တမ့ၢ်ကဲထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီဒ်သိးတၢ်တဒိးန့ၢ်ဘၣ်အီးကစံၣ်ကၠ့ၣ်အလၢအပှဲၤန့ၣ်တၢ်အုၣ်သးတအိၣ်ဘၣ်.ပှၤဟ့ၣ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အတၢ်ကွၢ်ထွဲကဟုကယာ်တဖၣ်ဖျီၣ်၀ဲဒၣ်နီၣ်ကျၢၢ်ဘၢမဲာ်လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်ယံာ်ယံာ်လၢတဘျုးနံၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီတအိၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်အဂီၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

 

 

မၤန့ၢ်သူဘၣ်ပှာ်ယဲၤဘျးစဲတခါအံၤခဲအံၤခဲအံၤလၢတၢ်ကအိၣ်ဆိးမၤသ့ၣ်ညါသးဘၣ်ဃးတၢ်ဂုာ်ထီၣ်ပသီထီၣ်အခိၣ်သ့ၣ်လၢအဘၣ်ဃးဒီးအီးစတြ့ပဒိၣ်အတၢ်ခီဆၢ၀ဲဒၣ် COVID-19 အဂ့ၢ်န့ၣ်တက့ၢ်.

SBSအိၣ်စ့ၢ်ကီးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတဘျုးမံၤလၢအဘၣ်ထွဲဒီး COVID-19 လၢနကျိာ်ဒၣ်နဲန့ၣ်လီၤ. နသူ၀ဲဒၣ်လီ တဲစိစိာ်စုအအဲးဖ်တဖၣ်ဒီးဘရီၣ်စၢၣ်အတၢ်သုးထီထီၣ်ဆူညါတဖၣ်လၢတၢ်ကကျိးထံပဒိၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအဂီၢ်န့ၣ်သ့လီၤ. ကွၢ်ဃုဘၣ်တၢ်တခါလၢအဘၣ်လိာ်အသးဒီးနတၢ်လိၣ်ဘၣ်တဖၣ်တက့ၢ်.

လၢတၢ်ကမၤန့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဆူညါလၢအဲးကလံးအကျိာ်အဂီၢ်, လဲၤအိၣ်သကိးဘၣ် www.australia.gov.au.