ዓሌታዊነት ተቐባልነት የብሉን

ብዓሌት ፈሊኻ ኣድልዎ ፈጠራ፤ መጥቃዕቲ ወይኻዓ ጽሊኢ እንተበጺሑኻ ወይኻዓ እንተሪእኻ ኣይትሕባእ፡ ኣውጺእኻ ተዛረቦ።

ብዓሌታዊ ጽሊኢ ባህሪ መጥቃዕቲ ዝበጽሆ እንተኾንካ

  • ምስ ጐንጺ ምፍጣር ጸርፊ ወይኻዓ ምፍርራሕ እንተበጺሁኻ ንፖሊስ ኣዘራርብ።  
    • ብእዋን ህጹጽ ግዘ ወይኻዓ ንሕይወት ዘፍርሕ ኵነታ እንተኾይኑ ብሰለስተ ዜሮ (000) ጌርካ ንፖሊስ ምድዋል።
    • ናይ ፖሊስ ሓገዝ እንተደሊኻ፤ ይኹን እምበር እዋናዊ ዝኾነ ሓደጋ እንተዘይሃልዩ፤ ንናይ ፖሊስ ሓገዝ መስመር ብስልኪ (131 444) ምድዋል።  
  • ጐንጺ ሁከትን እንተዘይተሓዊስዎ እሞ ብባዕልኻ ንምኽያድ ድሕንነቱ ዝተሓለዎ እንተኾይኑ ብቐጥታ ምስቲ ሰብ ወይኻዓ ተሳትፎ ምስገበረ ሰብ ብዛዕባ እቲ ኵነታ ንክትደራደር ትደሊ ይኸውን።
  • ብቐጥታ ተዘራሪብካ ነቲ ኵነታ መፍትሂ ምርካብ እንተዘይተኻኢሉ ወይኻዓ ነዙይ ንምግባር ምቹውነት እንተዘይተሰሚኡኻ ነቲ ዘለካ ቅሬታ ጥርዓን ናብ ኣውስትራሊያ ሰብዓዊ መሰላት ኮሚሽን (AHRC) ምእታው ትኽእል።.
    • ንናትኻ ቅሬታ ጥርዓን ናብ AHRC ንምእታው፤ ድረገጺ፤ www.humanrights.gov.au/complaints ወይኻዓ ንኣውስትራሊያ ሰብዓዊ መሰላት ኮሚሽን (AHRC) ናይ ሃገራዊ መረዳእታ ኣገልግሎታት ብስልኪ 1300 656 419 ወይኻዓ ባህሪ ከምዘለዎ 02 9284 9888 ምድዋል።  

ናይ ተመልከቲ ሥልጣን

ኣንጻራዊ ንዝኾነ ዓሌታዊ ዘረባ ንዝምስክሩ ሰባት፤ እቲ ሰብ ሓገዝ ደላይ ከምዝኾነ ብምፍላይ እሞ ነዚ ሰብ ዓሌውታዊ ጽሊኢት ባህሪ ከምዘለዎ ከብል ይኸአል። ናብ ጸገም ውሽጢ ብባዕልኻ ዘይምእታው። ይኹን እምበር ነዙይ ንምኽያድ ድሕነት ዘለዎ እንተኾይኑ ምዝራብን ምስቲ ተበዳላይ ኾይንካ ጠጠው ምባል። ብዘረባ ከይኾነስ ብምልክት ቐሊል መልእክቲ ክተር እይ እንከለኻ’ውን ዓቢ ተጽ እኖ ከሕድረሉ ይኽእል።

ናይ ዓሌታዊነት ጽሊኢት ባህሪ እንተሪእኻ ክትገብሮ ትኽእል:

  • ድምጺ ኣው ኣቢልካ ምዝራብ — ከም ዓሌታዊ ጽሊኢት ዝለዝቁፀር፤ እሞ እቲ ገበን ፈጻሚ ንክፈልጦ ምግባር
  • ንተበዳላይ ምድጋፍ — ምስ ጸገም ዘሎ ሰብ ኣብጥቓ ጠጠው ምባልን ብዛዕባ ድሕንነቶም ምሕታት    
  • ማስረጃ ምውሳድ — ብናትኻ ስልኪ ነቲ ዝተፈጠረ ኵነታት ሪኮርድ ምግባር፤ ነቲ ወንጀለኛ ፎቶ ምልኣልን ንሰበሥልጣናት ሪፖርቲ ምግባር

ናይ ኣውስትራሊያ ሰብዓዊ መሰላት ኮሚሽን (AHRC) ነቶም ተመልከቲ ዝኸውን ምኽሪታት ስለዘለዎ  ኣብጺhttps://itstopswithme.humanrights.gov.au/respond-racism ኣቲኻ ምርኣይ።

ብዓሊታዊነት ኣድልወ ፈጠራን ናትኻ መሰላትን

ንናይ ሓደ ሰብ ዘርኢ፤ ቀለም፤ ዝመጸሉ ሃገር ወይኻዓ ንሓደ ውልቀሰብ ወይኻአ ጕጅለ ንዝመጸሉ ዓሌት መበገሲ ጌሩ ኣብ ህዝብ ዝእከበሉ ዝተኣኸበሉ ዝኾነ ነገር ምግባር ማለት ከም ምብስጫው፤ ምፅራፍ፤ ምውራድ ወይኻዓ ምፍርራሕ ኣብ ኣውስትራሊያ ውሽጢ ዘይሕጋዊነት እዩ። ናይዚ ዓይነት ባህሪ ከም ጽሊኢት ዓሌታዊነት ይምደብ።

ንኣብነት፡ ብጽሊኢት ዓሌታዊነት ክኻተት ዚኽእል:

  • ብኢንተርኔት ጌርካ ብጽሊኢት ዓሌታዊነት ዘበሳጭው ነገራት፤ በዙይ ኢንተርኔት ዚኻተት እፎሩምስ/eforums፤ ብሎግስ/blogs ማሕበራዊ መራኸቢ መስመርን ብቪዲዮ መተሓላለፊ መስመራት
  • ብጋዜጣ፤ መጽሄት፤ ወይኻዓ ብኻልእ ጽሁፋዊ ሕትመት ከም ሓጺር ጹሁፍ ወይኻዓ ዝብተን ወረቀት ጌርኻ ንዓሌታዊነት ዘናድድ ርዕይቶ ወይኻዓ ዚርኣይ ነገራት ኣውጺእኻ ብምታን
  • ሕዝቢ ኣብዝተኣኸበሉ ብዓሌታዊነት ዘናድድ ዘረባ ምግባር
  • ኣብ ሕዝባዊ ስፍራ ከም ሹቅ፤ መዕደጊ ቦታ፤ ሥራሕ ቦታ፤ መናፈሲ ቦታ፤ ኣብ ሕዝቢ ማጓዓዚያ ወይኻዓ ኣብ ቤት ትምህርቲ ንዓሌታዊነት ዝጸርፍ ርዕይቶ ምሃብ
  • ኣብ ስፖርቲ ድርጊት ፍጻመታት ንዓሌታዊነት ዝጻረፍ ርዕይቶ በቶም ተጻወቲ፤ ተመልከቲ፤ ኣሰርልጠንቲ ወይኻዓ ሓላለፍቲ ይኸውን።

ናይዚ ሕጊ ዕላማ ብዘረባ ናጻ ኾይንካ ናይ ምዝራብ መሰል ኵነታ ሚዛናዊ (‘ናይ ኣዘራርባ መሰል’) ግምት ውሽጢ ንምእታው እሞ ካብ ጽሊኢት ዓሌታዊነት ናጻ ኾይንካ ንምንባር መሰል ንክህልወካ ምግባር እዩ። ሓደሓደ ፍጻመታት ዘይሕጋዊ ክኾኑ ዝኽእሉ “ኾነ ተባሂሉ እንዳፈለጥኻ” ክትገብሮ እንከሎ እዩ።

ናይ ዓሌታዊነት ኣድልወ ዝፍጠር ተመሳሳሊ ብዘለዎም ሰባት ዘርኢ፤ ቀለም፤ ናይ ትውሊድ ሓረግ፤ ንዝመጸሉ ሃገር ወይኻዓ ዓሌት ወይኻዓ ናይ ዝመጸሉ ኢሚግራንት ኵነታ ተበጊስኻ ንሓደ ሰብ ፈሊኻ ብዘይ ኣገባብ ዝነኣሰ ምትዕንጋድ እንተረኺቡ፤ እዚ’ውን ሰባት ብዘለዎም ዘርኢ ዓሌት ኣመጻጽኣ ወይኻዓ ናይ ቆርበቲ ቀለም ምክንያት ጌርካ ከም ገዛ ንምክራይ እምቢ ማለት ይኸውን።

ከምኡ’ውን ብዓሌታዊነት ፈሊኻ ኣድልወ ዝፍጠር ንኹሉ ሰብ ተመሳሳሊ ዝኾነ ደንቢ ወይኻዓ ፖሊሲ እንዳሃለወ የግዳስ ኾነ ኢልኻ ሰባት ብዘለዎም ዘርኢ፤ ቀለም፤ ናይ ትውሊድ ሓረግ፤ ንዝመጸሉ ሃገር ወይኻዓ ዓሌት ወይኻዓ ናይ ዝመጸሉ ኢሚግራንት ኵነታ ተበጊስኻ እቲ ኩባንያ ነቶም ተቖጸርቲ ኣብ ሥራሕ ቦታ ባርኔጣ ወይኻዓ ናይ ር እሲ መሸፈኒ ኣትይትግበሩ ብምባል እሞ ብሓደሓደ ዘርኢ/ዓሌት ንዝመጹ ሰባት ዘይግቡእ ጸገም ክፍጠር ይኽ እል።

ብናይ ዓሌታዊነት ኣድልወ ፈጠራ ወይኻዓ ጽልዒት እንተበጺሁኻ ቅሬታ ጥርዓን ናብ ኣውስትራሊያ ሰብዓዊ መሰላት ኮሚሽን (AHRC) ክተእትው ትኽእል። እቲ ቅሬታ ቐሊል፤ ብዘይክፍሊት ብናጻን ተለዋዋጢ ይኸውን።

ኣብ ኣውስትራሊያ ሰብዓዊ መሰላት ኮሚሽን (AHRC) ናይ ቅሬታ ማመልከቻ ንምእታው ኣብ ድረገጺ፡ www.humanrights.gov.au/complaints ኣቲኻ ምርኣይ።

ሃገራዊ ዝኾነ መረዳእታ ኣገልግሎት

ናይ ኣውስትራሊያ ሰብዓዊ መሰላት ኮሚሽን ሃገራዊ ዝኾነ መረዳእታ ኣገልግሎት (NIS) ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ሰብዓዊ መሰላትን ኣድልዎ ፈጠራ ጕዳያት ብዝምልከት ንውልቐሰባት፤ ድርጅታትን ቖፀርቲ መረዳእታን ናብ ዝምልከቶ ኣካል ብምልኣኽ ሓገዝ የዳልዉ እዩ። እዚ ኣገልግሎት ብሚስጥራዊን ብዘይክፍሊት ብናጻ ይዳለው።

NIS ክገብር ዝኽእሎ:

  • ብናይ ፈዴራል ሰብዓዊ መሰላትን ናይ ፀረ-ኣድልዎ ፈጠራ ሕጊ መሰረት ብዛዕባ ዘለኻ መሰካትን ሓላፍነታት መረዳእታ የዳልወልኻ
  • ነቲ ዘለኻ ቅሬታ ናብቲ ኮሚሽን ንክተእትዉ ምኽኣል ወይ ዘይምኻኣል ወይኻዓ ብዘለኻ ኵነታ እቲ ሕጊ ብኸመይ ተግባራዊ ከምዝኸውን ምሳኻ ምዝርራብ  
  • ብኸመይ ቅሬታ ክተእትው፤ ነቲ ዘለኻ ቅሬታ ብኸመይ ምላሽ ምሃብ ከምትኽእል መረዳእታ ብምሃብ ወይኻዓ ፍሉይ ብዝበሉ ኣድልዎ ፈጠራ ጉዳያት ንምድርዳር ሓበሬታ ይህበካ እዩም
  • ክሕግዘኻ ናብዝኽእል ካልእ ድርጂት ምልኣኽ

እባክዎ ያስተውሉ የ NIS ህጋዊ ለሆነ ምክር ማቅረብ አይችልም።

ን NIS ክተዘራርብ ትኽእሎ:

ናይ ትርጕምን ኣስተርጓማይ ኣገልግሎት

ናይ ትርጕምን ኣስተርጓማይ ኣገልግሎት (TIS National) እንግሊዝኛ ንዘይዛረቡ ሰባት ናይ ኣስተርጓማይ ኣገልግሎት እዩ። መብዛሕትኡ ብትርጕምን ኣስተርጓማይ (TIS National) ዝውሃቡ ኣገልግሎታት እንግሊዝኛ ንዘይዛረቡ ብዘይክፍሊት ብናጻ እዩ።

መማኽርቲን ናይ ኣእምሮ ሓለዋ ጥዕና

ብፍላይ ብሰንኪ ለበደ COVID-19 ቫይረስ ንዝተፀገሙ ሰባት ንምሕጋዝ ተባሂሉ ንዝወጾ ሓዱሽ 24/7 ኣብ መዓልቲ ን24 ሰዓታት ብሰሙን 7 መዓልታት ናይ ሓገዝ ኣገልግሎት ከምዝዳለው፤ እዚ’ውን ንኹሉ ኣውስትራሊያዊ ብዘይክፍሊት ብናጻ እዩ።

ናይ ሓገዝ ኣገልግሎት ክርኸብ ዝኽእለሉ ብዌብሳይቲ፡ https://coronavirus.beyondblue.org.au/ ኣቢሉ እዩ።

ጸገም ክሳራ ንዝበጽኦም ውልቐሰባት ከምኡ‘ድማ ንኣእምሮ ሓለዋ ጥ ዕና ሓገዝ ኣገልግሎታት ንበዮድ ብሉ/Beyond Blue ብስልኪ 1800 512 348 ወይኻዓ ንሕይወት መስመር/Lifeline ብስልኪ 13 11 14 ኣቢልኻ ኣብዝኾነ ግዘ ምድዋል ትኽእል።

ናይ ሕጻውንቲ ሓገዝ መስመር/Kids Helpline ኣገልግሎት ዝዳለው ዕድሚኦም ካብ 5 ክሳብ 25 ዓመት ንዝኾኑ መንእሰያት ብዘይክፍሊት ብናጻ ይውሃብ። ሕጻውንቲ፤ መንእሰያትን ጐርዞ ብስልኪ 1800 551 800 ኣቢልኻ ኣብዝኾነ ግዘ ምድዋል ትኽእል።